Betimleme örneği: Senaryoda görsel anlatım

Betimleme örneği paylaşmadan önce senaryoda devinim (görsel anlatım) nedir sorusuyla başlayalım: Devinim senaryoda eylemlerin betimlendiği bölümdür. Bu bölümde ekranda / perdede görülmesini tasarladığımız eylemler sırasıyla geniş zaman kipinde yazılır.

Devinim bölümü Courier New yazı tipiyle 12 punto büyüklüğünde sola yatık bir şekilde sahne başlıklarının altına yazılır ve şu şekilde görünür:

betimleme örneği
Metin Erksan’ın Sevmek Zamanı (1965) filmi temel alınarak bizim tarafımızdan eğitim amacıyla oluşturulmuştur.

Betimleme örneği

Devinim bölümünde yapılan yaygın hatalar, yazıda görselleştirelemeyecek ifadelere, metaforlara ve açıklamalara yer verilmesidir.

Bir betimleme örneği ile bu durumu inceleyelim. Bir baba ve oğlunun bir bankta oturduğunu ve babanın çocuğa dondurma almadığı için çocuğun kızgın olduğunu hayal edelim. Bu durumu devinim bölümünde ifade edelim:

Çocuk ve babası bankta oturur.

Babası çocuğa dondurma almadığı için çocuk babasına kızgındır.

Bu ifadeler ilk başta doğru gibi gözükse de senaryo mantığına göre tamamen yanlıştır. Siz bir baba ve oğlunu tasvir ettiğinizi düşünseniz bile bu akrabalık bağı ekranda görsel olarak yer almayacağı için bu bilgiyi ifadeden çıkarmanız gerekir. Çünkü devinim bölümünde görsel olarak ifade edilemeyen her bilgi birer fazlalıktır. Ayrıca bu ifadede çocuğun cinsiyeti belirtilmemiştir. Şimdi bankta oturan bir baba ve oğlu nasıl gözükebilirse durumu o şekilde görsel olarak tasvir edelim.

Orta yaşlarda bir adam ve 10 yaşlarında bir erkek çocuk bankta oturur.

Gördüğümüz gibi akrabalık ilişkisi yerine yaş aralıkları vererek karakterlerin görünüşlerini genel olarak betimledik. Böylece edebi bir ifadeyle sağlanmış bilgiyi kaldırıp sadece görsel bilgiye başvurarak cümleyi güncellemiş olduk.

Peki akrabalık bilgisini seyirciye vermek istiyorsanız ne yapacaksınız?

Bunu yine görsel veya işitsel bir yöntemle yapmalısınız. Seyirci filmde bu bilgiyi görsel ve işitsel olarak ne zaman öğrenecekse senaryoda da bu bilgiyi o sırada görsel ve işitsel olarak ifade etmelisiniz. Örneğin diyalogta çocuğun adamı baba diye çağırması bu bilgiyi vermek adına işitsel bir çözüm olabilir. Böylece okuyucu / seyirci durumu anlamış olur.

Devinim dışı ayrıntılar

Devinim bölümünde aşağıdaki gibi aksiyon dışı öğeler bulunmamalıdır.

Babası çocuğa dondurma almadığı için çocuk babasına kızgındır.

Eğer sadece bankta oturan iki insanı izliyorsak ve aralarında henüz bir diyalog geçmemişse babanın çocuğa dondurma almadığını nereden bilebiliriz? Tamam siz durumu bu şekilde kurgulamış olabilirsiniz, fakat senaryo mantığına göre bunu belirtmeniz bize hiç bir şey ifade etmiyor, bu olayın yaşandığını bize göstermelisiniz. Gösteremiyorsanız böyle bir ifadenin devinim bölümünde yeri yok demektir.

Devinim bölümünde sadece ekranda görülenleri tasvir etmelisiniz: bir bank, orta yaşlı bir adam, 10 yaşlarında bir çocuk ve onların eylemleri.

Peki çocuğun kızgın olduğunu gösterebilir miyiz?

Örneğin, çocuğun yüzünde kızgın bir yüz ifadesi olabilir mi? Ya da tam olarak kızgınlık duygusunu işaret etmese de, çocuk kızgın olduğu izlenimi verecek bir eylemde bulunabilir mi? Cümleyi bu sorgulamalara göre tekrar yazarak senaryo mantığına uygun bir hale getirelim:

Çocuğun yüzünde kızgın bir ifade vardır ve adamla göz teması kurmaktan kaçınır.

Gördüğünüz gibi çocuğun yüzündeki ifade ve adamın bakışlarından kaçınması tamamen görsel, okuyucunun hayalinde kolayca canlanabilecek durumlar. Bu örneklerdeki gibi yazmak istediğiniz sahneleri devinim bölümünde görsel ve işitsel olarak ifade etmeye çalışın. Bunun dışında devinim bölümünde yer alamayacak fakat önemli olduğunu düşündüğünüz ayrıntıları diyaloglarda doğal gelişen konuşmaların içine yedirebilirsiniz.

Şimdi de devinim bölümünde dikkat etmeniz gereken diğer hususlara kısa bölümler halinde değinelim.

Mekan betimlemesi

Sahnenin mekan bilgisini sahne başlığında belirtsek bile devinim bölümüne başlarken mekan hakkında fazla ayrıntıya kaçmadan bir kaç cümle yazabiliriz. Burada önemli olan mekanı bir kaç ifadeyle tasvir edip gerisini okuyucunun hayal gücüne bırakmaktır. Örneğin, sahne bir bahar günü kuşların cıvıl cıvıl öttüğü bir orman görüntüsüyle başlayacaksa, ağaç yapraklarından bulutlara kadar bütün ayrıntılardan bahsetmeniz gerekmez. Çünkü bir ilkbahar manzarası dediğinizde bütün o ilkbahar görüntüleri okuyucunun aklında canlanır.

Görsel ayrıntılar

Karakterlerinizin hareketlerini, durumlarını, kıyafetlerini ince ayrıntılarla yazmanız gerekmez. Hayal gücümüzü harekete geçirecek tek bir cümle satırlarca tasvirden çok daha etkilidir. Olay bir mahalle bakkalında geçiyorsa ve karakteriniz bakkalın sahibi ise, dağınık bir mahalle bakkalı gibi bir ifade yazmanız mekan ve karakter hakkında yeterli bilgiyi verir. Biz okuyucu olarak adamın nasıl gözüktüğü de dahil olmak üzere o bakkalı hayal edebiliriz. Bu görsel olarak tam anlamıyla sizin hayal ettiğiniz bakkalla ve bakkal sahibiyle aynı olmayabilir ama bu aşamada tam anlamıyla aklınızdakini görmemiz gerekmiyor, öyle olsa filmin çekilmesine gerek kalmazdı.

Sesler

Gerek olduğu takdirde seslerden bahsedebilirsiniz. Ama unutmayın devinim eylem demektir. Burada asıl yazmanız beklenen şey karakterlerinizin eylemleridir. Bu yüzden sesleri de karakterlerin eylemine göre ifade etmeniz en doğrusu olacaktır. Örneğin, ‘evin içinde müzik sesi duyulur’ ifadesi yerine ‘Meral yazmayı bırakır ve evin içinde yankılanan müzik sesine kulak verir’ diyebiliriz. Böylece bu sesi bir eylem içinde vermiş oluruz. Fakat bu esnetilemez bir kural değil, sahne için önemliyse asgari düzeyde direkt olarak seslerden bahsedebilirsiniz. Fakat biz yine de ses efektleri, kamera açıları, yakın ve uzak planlar gibi ayrıntılardan mümkün olduğu kadar uzak durmanızı tavsiye ediyoruz. Bu ayrıntıları çekim senaryosuna eklemeniz daha doğru olacaktır.

Betimleme örneği: Biçimsel yapı

Devinim bölümünü mümkün olduğunca satırlara ayırın. Bu senaryonun sayfa sayısının artmasına neden olsa da çok daha akıcı bir okuma deneyimi sunar.

betimleme örneği

Gördüğünüz gibi satırlara ayırmak her zaman için yazının okunmasını kolaylaştıran bir yöntem. Fakat unutmayın bu her cümleyi ayrı bir satırda yazmanız gerektiği anlamına gelmiyor. Karakterlerinizin bütünlük oluşturan bir takım eylemlerini bir araya getirip bir kaç cümleyi aynı satır içinde yazabilir ve yazdıklarınızı okuyup deneme yanılma yöntemiyle dengeli bir biçim oluşturabilirsiniz.

Ayrıca senaryonuzda bu dengeyi sağlamak için iki farklı referans noktası kullanabilirsiniz:

  • Birincisi senaryonuzdaki her 1 sayfanın filmde geçecek olan her 1 dakikaya eşit olması.
  • İkincisi ise senaryonuzun toplam sayfa sayısının uzun metraj için 80 ile 120, kısa metraj için 5 ile 20 arasında olması. 

Senaryoyu yazarken bu referanslara bire bir uymanız gerekmiyor, çünkü hikayenizin tarzı bu rakamları esnetebilir. Burada önemli olan kabul edilebilir bir denge yakalamaktır. Biçimsel yapının dışında senaryonun uzunluğu yazma tarzıyla da yakından ilgilidir. İfadelerinizi her şartta daha kısa ve net hale getirmeyi deneyin. Unutmayın yalın bir dil kullanan, kısa ve net ifadelerle yazılmış bir senaryo sunmak avantajınıza olan bir durumdur.

Devinim kısaltma yöntemi

Sahneleri etkili bir şekilde kısaltmak için ‘geç gir, erken çık’ yöntemini kullanabilirsiniz. Bu tasarladığınız sahnelere eylemin ortasında giriş yapmak ve eylem henüz tamamlanmadan sahneyi bitirmek anlamına gelir.

Örneğin, iki arkadaşın bir kafede oturup sohbet edecekleri bir sahne hayal edin. Bu sahnede karakterlerin masa seçip oturması, içecek sipariş etmesi gibi ayrıntıları geçip, sahneyi direkt diyaloğun ortasından başlatabilirsiniz. Masa seçilmiş, içecekler sipariş edilmiş ve çoktan asıl mevzu olan sohbete gelinmiştir. Yine aynı şekilde sohbet henüz sonuçlanmadan sahneyi bitirebilirsiniz. Örneğin, karakterlerden biri diğerine can alıcı bir soru sordu diyelim. Diğeri henüz cevabı vermeden sahneyi sonlandırmanız yazıyı kısalttığı gibi eylemi sonraki sahnelere yönlendirdiği için okuyucunun merakını da arttırır.

Bu yöntemi bütün durumlara uygulayabilirsiniz. Örneğin, bir karakteri bir sonraki sahnede zaten farklı bir mekanda göreceksek şu an bulunduğu mekanın kapısından çıktığını belirtmeniz çok da gerekli değildir. Karakterin sahne sonundaki eylemi belirsiz kalabilir ve okuyucu karakterin hangi seçimi yaptığını öğrenmek için bir sonraki sahneye geçer. Böylece belirsizlik sahneyi sıradaki sahneye taşır ve senaryonun ilerlemesini sağlar. 

Karakter isimleri

İnsanların isimlerinin alınlarında yazmadığını hesaba katarsak ve hikayede bir karakterin adı henüz bir diyalogta geçmemişse karakterler adam, kadın ve çocuk gibi genel ifadelerle yazılmalıdır. Fakat karakterlerin karışmasını önleme adına bu kural senaristler tarafından genelde esnetilir. Karakterler senaryoda ilk gözüktüğü kısımda görsel olarak tasvir edildikten sonra isimleri büyük harfle belirtilip daha sonraki aşamalarda bu isimle anılır. Örneğin;

Genç ve güzel bir kadın, BAHAR (22), avluda belirir. Bahar evin kapısına yanaşarak kapıyı bir kaç kez tıklatır.

Ana karakterler için böyle bir istisnayı biz de uygun buluyoruz. Fakat her karaktere bu işlemi uygulamak daha büyük bir karışıklığa neden olabilir ve içinde çok fazla karakter ismi geçen romanların yaptığı gibi okuyucunun aklını karıştırabilir. Bu yüzden karakter isimlerini hikayedeki önemine göre dengeli kullanmanızı tavsiye ediyoruz. Bazı durumlarda ise daha senaryonun başında karakterin ismi bir diyalogta geçtiği için karakterin adını büyük harfle belirtmenize gerek kalmaz ve karakter okuyucuya otomatik olarak tanıtılmış olur.

Betimleme örneği: Örnek şablon

Bu yazı dizisinin sonunda iki kullanımı da gösteren uygulamalı bir senaryo örneği hazırlayacağız ve senaryonuzun bölümlerine göre otomatik biçim vermenize olanak sağlayan Word belgesi halindeki örnek senaryo şablonunu sizlerle paylaşacağız. Böylece bu şablon üzerinden devinim örneklerini inceleyecek, senaryo nasıl yazılır sorusuna cevap bulacak ve senaryonuza standart biçimini kolaylıkla verebileceksiniz.

Bir sonraki yazı: Diyalog nasıl yazılır? Diyalog örnekleri

Bir önceki yazı: Senaryo yazmak: Sahne başlığı nasıl yazılır?

Yazının video özeti

Betimleme örneği SSS

Betimleme (görsel anlatım) nedir?

Betimleme (görsel anlatım) bir sahnenin kelimeler aracılığıyla okuyucunun hayalinde canlandırılmasıdır.

Devinim nedir?

Devinim senaryoda görsel anlatımın ve eylemlerin yer aldığı bölümdür.

Betimleme (görsel anlatım) örneği nasıl olur?

Orta yaşlarda bir adam ve 10 yaşlarında bir erkek çocuk bankta oturur.

© 2020 Yapım Ekibi