Çekim senaryosu nedir? Çekim senaryosu nasıl yazılır?

Çekim senaryosu bir filmin henüz çekilmeden kağıt üzerinde montajlanmış ve kurgulanmış halidir. Çekim senaryoları çekime başlamadan önce bir filmin son halinin nasıl olacağını ayrıntılı bir şekilde gösterir.

Çekim senaryosunda her bir sahne kendi içinde bölümlere ayrılarak numaralandırılır. Her bölümün çekim ölçeği, kamera açısı ve kamera hareketi belirtilir. Ayrıca tercihe göre sahneler arasındaki geçişlerin biçimi de çekim senaryosuna eklenebilir.

Çekim senaryosu kullanmak çoğu zaman tercih meselesidir. Çünkü bazı yönetmenler çekim senaryosuna ihtiyaç duymaz. Her şeyin önceden belirlenmiş olması çekim sırasında doğacak yaratıcı uygulamaların önüne geçebileceği için bazı yönetmenler çekim planları ve kamera hareketleri hakkındaki kararları çekim anına bırakabilir ve orijinal senaryoyla çekime girebilir.

Şimdi gelin çekim senaryosu nasıl yazılır sorusuna cevap arayalım.

Çekim senaryosu

Çekim senaryosu bir yönetmenin çalışma yöntemiyle yakından ilgili olduğu için her yönetmen kendi ihtiyaçlarına göre kendine özgü bir çekim senaryosu yaratmakta ve standartları esnetmekte özgürdür. Çekim senaryoları orijinal senaryo üzerine alınmış notlarla hazırlanabileceği gibi senaryodan ayrı oluşturulan tablolar biçiminde de düzenlenebilir. Biz pratik olması açısından sunum için hazırlanmış olan orijinal senaryo üzerinde küçük düzenlemeler yaparak çekim senaryosu hazırlanması taraftarıyız. Bu yöntem hem iş yükünü azaltır hem de aşina olduğunuz bir metin üzerinden çalışma fırsatı sunar.

Bu yazıda daha önce paylaştığımız senaryo şablonunun çekim senaryosu versiyonunu hazırlayacağız. Böylece orijinal senaryo ve çekim senaryosu arasındaki farkları da bariz olarak görebileceksiniz. Bahsettiğimiz senaryo şablonuna bu yazıdan göz atabilirsiniz: Senaryo örnekleri: Uygulamalı senaryo yazımı

Öncelikle çekim senaryosunda kullanacağımız terimlere göz atalım.

Çekim ölçekleri

Çekim ölçekleri senaryoda tasvir edilen görüntünün kameranın kadrajında kapladığı alanı belirtir ve görüntünün uzaklık ve yakınlığına göre ifade edilir. Buna göre çekim ölçekleri genel, orta ve yakın olmak üzere üç ana kategoriye ayrılabilir.

I. Genel Çekimler

Genel çekimler genelde sahnenin nerede geçtiğini gösterir. Görüntünün uzaklığına göre uzak çekim, genel çekim ve boy çekim olarak üç farklı kategoride değerlendirilebilir.

Uzak çekim

çekim senaryosu

Genel çekim

çekim senaryosu

Boy çekim

II. Orta çekimler

Orta çekimler genelde karakterleri tanımlamak için kullanılır. Diz çekim ve bel çekim olmak üzere iki ayrı kategoride değerlendirilebilir.

Diz çekim


Bel çekim

III. Yakın Çekimler

Yakın çekimler genelde karakterlerin ne yaptığını ve nesnelerdeki ayrıntıları gösterir. Göğüs çekim, omuz çekim, baş çekim ve ayrıntı çekim olmak üzere dört farklı kategoride değerlendirilebilir.

Göğüs çekim


Omuz çekim


Baş çekim


Ayrıntı çekim

Kamera açıları

Kamera açıları, kameranın tasvir edilen görüntüye göre nereye yerleştirildiğini belirtir.

Temel kamera açıları şunlardır:

Göz hizası

Kamera bir karakterin veya ortalama bir insanın göz hizasına yerleştirilir.

çekim senaryosu

Üst açı

Kamera göz hizasının üstüne yerleştirilir.

çekim senaryosu

Alt açı

Kamera göz hizasının altına yerleştirilir.


Öznel açı

Kamera bir karakterin bakış açısı hizasına yerleştirilir.


Kuşbakışı

Kamera belirli bir yüksekliğe yerleştirilir.

Kamera Hareketleri

Kamera hareketleri kameranın yeri veya bakış açısı değiştirilerek ya da kamera lensindeki merceklerin hareketiyle elde edilen görüntü değişimlerini ifade eder.

Temel kamera hareketleri şunlardır:

Sağa / sola çevrinme (pan)

Kamera sabitken kameranın sağa veya sola hareket ettirilmesiyle elde edilir.

çekim senaryosu

Yukarı / aşağı çevrinme (tilt)

Kamera sabitken kameranın yukarı veya aşağı hareket ettirilmesiyle elde edilir.

çekim senaryosu

Yukarı / aşağı hareket (pedestal)

Kameranın yüksekliğinin yukarı veya aşağı yönde değiştirilmesi ile elde edilir.


İleri / geri hareket (dolly)

Kameranın ileri veya geri hareket ettirilmesiyle elde edilir.


Sağa / sola hareket (tracking)

Kameranın sağa veya sola hareket ettirilmesiyle elde edilir.

çekim senaryosu

İleri / geri optik hareket (zoom)

Kamera sabitken objektif içinde bulunan merceklerin ileri veya geri hareket etmesiyle elde edilir.

çekim senaryosu

Sahne geçişleri

Sahne geçişleri bir sahneden diğerine hangi biçimde geçileceğini belirten kurgu terimleridir. Sahne geçişleri sayfanın sağ tarafında yer alır ve büyük harflerle yazılır.

Başlıca sahne geçişleri şunlardır:

KESME: Görüntünün diğer görüntüye doğrudan geçmesidir.

KARARMA: Görüntünün yumuşak bir geçişle siyah ekrana dönüşmesidir.

AÇILMA: Siyah görüntünün yavaşça açılıp sahnenin belirmesidir.

ZİNCİRLEME: Bir görüntüden diğerine geçilirken, ilk görüntünün ağır ağır kaybolması ve diğer görüntünün ağır ağır belirmesi biçiminde gerçekleşen yumuşak geçiştir.

BULANIKLAŞMA VE NETLEŞME: Bir görüntüden diğerine geçilirken, ilk görüntünün gittikçe bulanıklaşarak belirsiz olması ve bu belirsizliğin içinde ikinci görüntünün yavaş yavaş görünür olmasıdır.

BİNDİRME: İki görüntünün içe içe geçmiş bir şekilde bir süre ekranda sabit bulunmasıdır.

Not: Çekim sırasında çekimin biçimini değiştirecek yaratıcı bir etkisi olmadıkça sahne geçişlerini kullanmanıza gerek yoktur. Sahnelerin arasına herhangi bir sahne geçişi ifadesi eklemezseniz bütün geçişler halihazırda KESME geçişi olarak algılanır. Hem orijinal senaryoda hem de çekim senaryosunda sahne geçişleri çoğu zaman gereksiz ayrıntılardır.

Uygulamalı çekim senaryosu

Çekim senaryosunda kullanmanız gereken terimleri öğrendik. Şimdi uygulamalı olarak bir çekim senaryosu yazalım.

Öncelikle daha önce hazırlamış olduğumuz senaryo örneğinin ilk sahnesini inceleyelim.

İlk iş olarak sahne başlığına numara ekleyeceğiz:

1. DIŞ. EV AVLUSU – GÜN

Şimdi devinim bölümünü, yani sahneki eylemleri bölümlere ayırmamız gerekiyor. Bu ayrımı kullanmak istediğiniz çekim ölçeklerine göre yapmalısınız. Biz bu senaryo örneğini Sevmek Zamanı (1965) filmini temel alarak hazırladığımız için çekim senaryosunu da filmdeki sahnelere göre hazırlayacağız.

Bu aşamada her bir sahne için yapmanız gerekenleri şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Her bir satırı çekilmesi planlanan çekim ölçeğine göre oluşturmak.
  • İfadeleri yeni cümle düzenine göre düzenlemek.
  • Her satırı kendi içinde numaralandırmak.
  • Sırasıyla çekim ölçeği, kamera açısı ve kamera hareketini belirtmek.

Başlayalım:

1.1 UZAK ÇEKİM, ÜST AÇI, SABİT

Yağmurlu bir hava. Demir korkuluklarla çevrili bir ev. Orta yaşlarda bir adam, HALİL (35), evin önünde belirir.


1.2 GENEL ÇEKİM, ALT AÇI, SAĞA ÇEVRİNME

Halil demir korkuluklardan atlayarak evin bahçesine girer.


1.3 GENEL ÇEKİM, ALT AÇI, SAĞA ÇEVRİNME

Halil hızlı adımlarla bahçede yürür.


1.4 DİZ ÇEKİM, GÖZ HİZASI, SABİT

Halil cebinden çıkardığı küçük bir gereçle kapıyı açıp içeri girer.

Şimdi sahnenin çekim senaryosu sayfasında nasıl gözüktüğünü inceleyelim:

çekim senaryosu

Çekim senaryosunu sahnenin orijinal haliyle karşılaştıralım:

İşte bu kadar. Paylaştığımız örnekle birlikte senaryonun ikinci sahnesini de içeren çekim senaryosu şablonunu buradan indirebilirsiniz: Çekim senaryosu şablonu

Not: Sahnelerde birden çok kamera hareketi kullanılıp kombine hareketler oluşturulabilir. Örneğin, 2. ve 3. planda sağa çevrinme yapılırken aynı anda aşağı çevrinme de yapılıyor. Biz kafa karıştırmamak için örnekte sadece tek bir hareketi belirttik.

Terimler

Kolaylık olması açısından çekim senaryosunda kullanılabilecek terimlerin listesine buradan göz atabilirsiniz:

Çekim ölçekleri

  • Uzak çekim
  • Genel çekim
  • Boy çekim
  • Diz çekim
  • Bel çekim
  • Göğüs çekim
  • Omuz çekim
  • Baş çekim
  • Ayrıntı çekim

Kamera açıları

  • Göz hizası
  • Üst açı
  • Alt açı
  • Öznel açı
  • Kuşbakışı

Kamera hareketleri

  • Sağa / sola çevrinme (pan)
  • Yukarı / aşağı çevrinme (tilt)
  • Yukarı / aşağı hareket (pedestal)
  • İleri / geri hareket (dolly)
  • Sağa / sola hareket (tracking)
  • İleri / geri optik hareket (zoom)

Sahne geçişleri

  • KESME
  • KARARMA
  • AÇILMA
  • ZİNCİRLEME
  • BULANIKLAŞMA VE NETLEŞME
  • BİNDİRME

Sonraki yazı: Senaryo dökümü (script breakdown) nasıl hazırlanır?

Önceki yazı: Yapımcı kimdir? Nasıl yapımcı olunur?


Çekim senaryosu SSS

Çekim senaryosu nedir?

Çekim senaryosu bir filmin henüz çekilmeden kağıt üzerinde montajlanmış ve kurgulanmış halidir. Çekim senaryoları çekime başlamadan önce bir filmin son halinin nasıl olacağını ayrıntılı bir şekilde gösterir.

Çekim senaryosu nasıl yazılır?

Çekim senaryosunda her bir sahne kendi içinde bölümlere ayrılarak numaralandırılır. Her bölümün çekim ölçeği, kamera açısı ve kamera hareketi belirtilir. Ayrıca tercihe göre sahneler arasındaki geçişlerin biçimi de çekim senaryosuna eklenebilir.

Çekim ölçeği nedir?

Çekim ölçekleri senaryoda tasvir edilen görüntünün kameranın kadrajında kapladığı alanı belirtir ve görüntünün uzaklık ve yakınlığına göre ifade edilir. Buna göre çekim ölçekleri genel, orta ve yakın olmak üzere üçe ana kategoriye ayrılabilir.

Kamera açısı nedir?

Kamera açıları, kameranın tasvir edilen görüntüye göre nereye yerleştirildiğini belirtir.

Kamera hareketi nedir?

Kamera hareketleri kameranın yeri veya bakış açısı değiştirilerek ya da kamera lensindeki merceklerin hareketiyle elde edilen görüntü değişimlerini ifade eder.

Sahne geçişi nedir?

Sahne geçişleri bir sahneden diğerine hangi biçimde geçileceğini belirten kurgu terimleridir. Sahne geçişleri sayfanın sağ tarafında yer alır ve büyük harflerle yazılır.

© 2020 Yapım Ekibi