Diyalog yazmak için 10 diyalog ağırlıklı film önerisi

Diyalog yazmak için 10 diyalog ağırlıklı film önerisi

Diyalog yazmak yeni başlayanların en çok zorlandığı konulardan bir tanesi olmasıyla birlikte örnekler üzerinden öğrenilmesi de bir hayli zor bir mesele. Çünkü başarılı yazılmış diyalogların doğal ve organik görüntüsü, işin altında yatan yaratıcılığı ve yoğun çalışmayı anlamayı zorlaştırabiliyor. Yani çoğu zaman başarılı diyaloglar ‘bunda ne var ki, bunu ben de yazarım’ dedirten örnekler oluyor. Fakat pratikte diyalog yazmak üzerine kafa yormak gereken meşakkatli bir iş. Bu bölümde diyalogların altındaki derin çalışmaların da altını çizerek ufkunuzu açacak ve her biri farklı yaklaşıma sahip olan 10 diyalog ağırlıklı film önereceğiz.

Daha önce senaryo yazımı bölümünde diyalog yazmak konusuna bir giriş yapmıştık. Yazıya devam etmeden önce bu yazımıza göz atmanızda fayda var: Senaryoda diyalog nasıl yazılır? Diyaloğun görevi nedir?

Karakterleri farklı tarzlarda konuşturan diyalog yazmak

12 Kızgın Adam (12 Angry Men, 1957) – Sidney Lumet

12 Kızgın Adam (1957), mahkeme jürisi üyelerinin aralarında geçen ateşli tartışmalara odaklanıyor. Tek mekanda geçen, bir sinema filminden çok bir tiyatro oyunu havası olan filmde, jüri üyelerinin tartışmalarına tanık olurken her bir üyeyi tanıma fırsatı buluyoruz. Filmde, her üyenin farklı bir kişiliğe ve sosyal arka plana sahip olduğu gerçeği üyelerin konuşma tarzları ve kullandıkları kelimeler aracılığıyla ustaca yansıtılıyor. Diyalog yazımı konusunda yapılan en yaygın hatalardan biri bütün karakterlerin aynı tarzda konuşturulmasıdır. Bu nedenle çoğu zaman farklı kişilerin kelimeleri ve cümleleri sanki bir ağızdan çıkıyor hissi verir. İşte diyalog yazmak konusunda bu hataya düşmemek için 12 Kızgın Adam (1957) incelenmesi gereken filmlerin başında geliyor.

diyalog yazmak
12 Kızgın Adam (1957) filminden bir kare.

Kişisel diyalog yazmak

Bir Evlilikten Sahneler (Scenes from a Marriage, 1974) – Ingmar Bergman

Önce 6 bölümlük televizyon dizisi olarak yayınlanan, ertesi yıl ise yeni kurgusuyla sinema filmi olarak gösterime giren Bir Evlilikten Sahneler (1974), İsveçli usta yönetmen Ingmar Bergman′ın başyapıtlarından bir tanesi olarak kabul ediliyor. Bir evliliğin 10 yılına odaklanan yönetmen, ilişkilerinin inişli çıkışları anlarında bizi karakterlerin diyaloglarıyla baş başa bırakıyor. Bergman, kendi yaşamından yola çıkarak kurguladığı sahnelerde aslında herkesin az çok maruz kaldığı tecrübeleri gerçeğe uygun bir şekilde ortaya koymayı başarıyor. Bir Evlilikten Sahneler (1974) kendinize ait tecrübeleri nasıl diyaloglu bir sahneye çevirebileceğiniz hakkında fikirler veren bir örnek.

diyalog yazmak
Bir Evlilikten Sahneler (1974) filminden bir kare.

Annie Hall (1977) – Woody Allen

Annie Hall (1977), Amerikalı yönetmen Woody Allen′ın bizi 70′lerin New York′una getirdiği otobiyografik bir film. Allen kendi hayatından yola çıkarak orta yaşlı bir erkek ve kadının aralarındaki romantik ilişkiye odaklanıyor. Woody Allen bu filmde illa diyaloglar yardımıyla bir anlatım yaratmanın gerekli olmadığını, yeteri kadar kişisel ve karaktere özgü konuşmalara yer verildiğinde seyircinin ilgisini çekmenin mümkün olduğunu gösteriyor. Öyle ki insanlar sadece hikayelere ve olaylara değil kişisel gerçeklere de önem verirler. Çoğu insanın dedikodudan hoşlanmasının nedenlerinden biri de budur. Woody Allen diyalog yazarken kendi kişiliğinizi gizlememeniz, aksine bazı yönleriyle diyaloglarda yer vermeniz gerektiğininin altını çiziyor.

Annie Hall (1977) filminden bir kare.

Karakterleri sohbet ettiren diyalog yazmak

Andre ile Akşam Yemeği (My Dinner with Andre, 1981) – Louis Malle

Andre ile Akşam Yemeği (1981), görülmeye değer ilginç bir deneyim sunuyor: Bütün film boyunca iki eski dostun bir akşam yemeği sırasındaki diyaloğuna tanık oluyoruz. Bir akşam yemeği sohbeti sırasında neler konuşulabilecekse karakterler onu konuşuyorlar. Birbirlerinin deneyimlerinden ve dünya görüşlerinden bahsediyorlar, bazen aynı fikirde olup bazen ayrı düşüyorlar. Sohbet ilerlerken biz de masada oturanlardan biri olup iki adamın gayet doğal ilerleyen diyaloglarına şahit oluyoruz. Karşılıklı sohbet içerikli diyalogların doğal gelişimi hakkında bu film size bir çok fikir verecektir.

Before Üçlemesi (1995, 2004, 2013) – Richard Linklater

Before Üçlemesi, aynı oyuncularla 18 yıllık bir zaman periyodu içinde tamamlanan ve bir çiftin tanışmaları, tekrar bir araya gelmeleri ve evlilikleri sırasındaki anlarına odaklanan Gün Doğmadan (Before Sunrise, 1995), Gün Batmadan (Before Sunset, 2004), Geceyarısından Önce (Before Midnight, 2013) adlı 3 filmden oluşuyor. Tamamen diyalogların üzerine kurulmuş filmde bir çiftin sadece romantik anlarına değil, felsefi tartışmaların da içinde olduğu ilginç sohbetlerine tanık oluyoruz. Before Üçlemesi senaryo yazma konusunda sıkça tekrarlanan ‘anlatma, göster’ klişesini yıkarak karakterlerine sürekli bir şeyler anlattırıyor. Fakat bunu yaparken aslında seyirciye bir şey anlatma amacı gütmeden, sadece karakterlerinin etkileşimlerine odaklanıyor. Böylece diyaloglarda doğrudan seyirciye bir şeyler anlatılmamasına rağmen filmin diyalogları yardımıyla aşk ve ilişkiler üzerine derin bir anlatım ortaya çıkıyor.

Üçlemenin ikincisi Gün Batmadan (2004) filminden bir kare.

Edebi tarzda diyalog yazmak

Metropolitan (1990) – Whit Stillman

Metropolitan (1990), 90′lı yıllarda New York′ta yaşayan zengin gençlerin aralarında geçen entelektüel diyaloglara şahit olabileceğiniz bir film. Zamansızlık hissi yaratan ve aslında pek de gerçekçi olmayan diyaloglar filmin kendi dünyası içinde gayet gerçekçi ve inandırıcı şekilde işlenmiş. Metropolitan (1990) bir kitapta okunduğunda gayet gerçekçi fakat oyuncular tarafından performansı yapıldığında eğreti durabilecek diyalogların nasıl ustalıkla ve inandırıcı bir şekilde kurgulanabileceğini gösteren bir film. Edebi ifadelerin ustaca diyaloğa dönüştürülmesini sinemamızda Kış Uykusu (2014) filminin de çok iyi başardığını ekleyelim.

Metropolitan (1990) filminden bir kare.

Tempoyu yüksek tutmak

Nefret Sekizlisi (The Hateful Eight, 2015) – Quentin Tarantino

Hepinizin yakından tanıdığını tahmin ettiğimiz Quentin Tarantino′nun 8 adam arasındaki kanlı ve entrikalı mücadeleyi anlatan Nefret Sekizlisi (2015) filmi, sınırlı mekanlarda gerçekleşen ve aksiyon sahnelerini saymazsak tiyatro oyunu havasında geçen bir hikaye. Tarantino kendine özgü tarzıyla filmin başından itibaren karakterlerini sürekli konuşturuyor ve günlük konuşmalara ek olarak, karakterler arasında sürekli bir tartışma ortaya koyarak diyaloglarda bir çeşit çatışma ve mücadeleye yer veriyor. Bu da filmin temposunu sürekli yüksek tutarak seyircinin ilgisini bir an olsun kaybetmemesini sağlıyor. Nefret Sekizlisi (2015) diyaloglarda temponun nasıl yüksek tutulabileceğini gösteren harika bir örnek.

diyalog yazmak
Nefret Sekizlisi (2015) filminden bir kare.

Gerçekçi diyalog yazmak

Sieranevada (2016) – Cristi Puiu

Sieranevada (2016), Romanya′da bir ailenin yakın zamanda ölmüş bir yakınları için toplanıp dini bir merasim düzenlediği bir güne odaklanıyor. Romen yönetmen Cristi Puiu filmde sıradan günlük konuşmalara ve bir takım siyasi tartışmalara yer veriyor. Dramadan tamamen arındırılmış diyaloglar her gün rastladığımız konuşmalara dönüşüp çok gerçekçi bir hava yaratıyor. Puiu diyalogları tamamen kurgulamasına rağmen gerçekten daha gerçek olabilmeyi başarıyor. Sieranevada (2016) gerçekçi diyalog yazmak denildiğinde başvurulması gereken filmlerden biri.

Sieranevada (2016) filminden bir kare.

Bu bölümün de sonuna geldik. Umarız bu filmler diyalog yazmak konusunda ustalaşmanız için yardımcı olur. Bu arada filmleri izlemek dışında senaryolarını da incelemenizi tavsiye ediyoruz.

Bir sonraki bölümde diyalogsuz filmler önereceğiz.

Bir sonraki yazı: Diyalogsuz film: 5 sıradışı film önerisi

Bir önceki yazı: Sinema dersi niteliğinde 5 minimalist film önerisi