Senaryo örnekleri incelemesi: Uygulamalı senaryo yazımı

Senaryo örnekleri incelemesi: Uygulamalı senaryo yazımı

Senaryo yazmayı öğrenmenin etkili yollarından biri de senaryo örnekleri incelemektir. Bu bölümde Metin Erksan’ın Sevmek Zamanı (1965) filminin giriş sahnesini uygulamalı olarak senaryo formatında yazacağız ve senaryo örnekleri hazırlayacağız.

Orijinal senaryo yerine sahneyi seyredip sadece sahneki görsel ve işitsel öğelere yer vererek hazırladığımız senaryo örneği sayesinde sahnelerdeki görsel kodların nasıl yazınsal koda çevrildiğini inceleyebileceksiniz. Ayrıca bu örnekte sahnedeki bütün görsel ayrıntıları işlemeyerek filmde yer alsa bile senaryo aşamasında belirtmenize gerek olmayan ayrıntıların neler olduğunun altını çizeceğiz.

Bu senaryo örnekleri kendi projeniz için düşündüğünüz sahneleri senaryo formatına uygun bir şekilde yazmanız konusunda yardımcı olacaktır. Ayrıca sayfanın sonunda senaryonuzun bölümlerine göre otomatik biçim vermenize olanak sağlayacak bir word senaryo şablonu indirebilirsiniz. Böylece bu şablon üzerinden senaryonuza standart biçimini kolaylıkla verebilirsiniz. Şimdi hazırladığımız örnekleri inceleyerek senaryo nasıl yazılır konusuna giriş yapalım.

Senaryo örnekleri: I. Bölüm

Öncelikle iki bölüme ayırdığımız filmin giriş sahnesinin ilk bölümünü seyredelim, sonra da sahneyi yazmaya başlayalım:

Sahne başlığı: Dış mekan

Bu ilk bölümde henüz diyalog yok. Sahne başlığı ve devinim bölümleriyle bu sahneyi nasıl senaryo formatında yazabileceğimizi düşünelim. Öncelikle sahne başlığı için mekanları tasvir etmeye çalışalım.

Videonun başından sonuna kadar kaç mekan gördük sırasıyla sayalım: Müstakil bir evin dış girişi, evin bahçesi, camlı bir kapı, merdivenler ve oturma odası. Bu mekanlar iç ve dış olarak iki bölüme ayrılabiliyor. İlk olarak dış mekanların tasviri üzerine düşünelim. Adam eve girene kadar dört farklı kesmede üç farklı mekan görüyoruz. Şimdi aklınıza bu üç farklı mekanı üç farklı sahne başlığı altında yazmamız gerektiği gelebilir. Fakat bu mekan değişimlerinin sadece senaryoyla ilgili değil, yönetmenin tercihiyle, yani mizansenle ilgili olduğu da unutulmamalıdır. Senaristin asıl işi çekimleri düşünmek değil, eylemi en ekonomik şekilde belirtmektir. Yani sahne başlıkları yapmayı düşündüğünüz çekimlere göre değil, okuyucunun aklında nasıl canlanacağına göre yapılmalıdır. Örneğin, Metin Erksan bu sahneyi tek bir seferde kuş bakışı da çekebilirdi fakat o tercihini bu yönde kullandı. Yazacağınız senaryo her iki çekim tercihine de açık olabilir. Filmi siz yönetecek bile olsanız yönetmenliği senaryo aşamasında değil, çekim aşamasında yapmalısınız.

Şimdi bu bilgilere göre adamın eve girmeden önceki bölümü nasıl ekonomik bir şekilde çekime değil, eyleme dayalı olarak yazabileceğimize bakalım. Çekimde üç farklı mekan görsek de aslında bütün bu olay bir evin avlusunda gerçekleşiyor. Bize göre sahnenin dış bölümü tek bir sahne başlığı altında DIŞ. EV AVLUSU – GÜN şeklinde yazılabilir.

Devinim

Sahne başlığı bölümünü hallettik, şimdi devinim bölümüne geçelim. Devinim bölümü yazımızda, bu bölümde mekan hakkında kısa bilgiler verebileceğinizi söylemiştik. Burada önemli ayrıntılardan biri havanın yağmurlu olması. Diğer ayrıntı ise evin avlusunun demir korkuluklarla çevrili olması. Çünkü karakterimiz demir korkuluların üstünden atlayacağı için korkuluklar karakterimizin eylemiyle doğrudan ilgili. Öyleyse bu iki durumu basitçe belirterek devinim bölümüne başlayalım:

Yağmurlu bir hava.

Demir korkuluklarla çevrili bir ev avlusu.

Bir sonraki yapacağımız işlem karakterimizi tanıtarak eylemlerini sırasıyla yazmak olmalı. Karakteri tanıtmak için karakterin nasıl göründüğünü, yaşı ve cinsiyetini belirtmek yeterli olacaktır. Hatta biz yaş ve cinsiyet dışındaki karakterin görsel ayrıntılarını atlamanızı, karakterin eylemlerine göre okuyucunun bu görüntüyü kendi zihninde yaratmasını daha faydalı buluyoruz. Karakterin ismine gelince, devinim yazımızda belirtiğimiz gibi aslında görsel ve işitsel olarak karakterin ismi sahnede bulunmadıkça bu bilginin devinim bölümünde yer alması senaryo mantığına aykırı, fakat ana karakterler için ismi belirtme istisnasını biz uygun buluyoruz. Karakterin ismini devinim bölümünde ilk defa belirttiğimizde büyük harfle, bundan sonraki aşamalarda ise ilk harfi büyük olacak şekilde özel isim biçiminde yazacağız. Bu bilgilere göre bir sonraki cümlemiz şu şekilde olabilir:

Orta yaşlarda bir adam (HALİL, 35), demir korkuluklardan atlayarak evin bahçesine girer.

Gördüğünüz gibi tek cümlede hem karakteri tanıttık hem de ilk eylemini belirttik. Kamera açısı yok, gereksiz ayrıntılar yok, yapmanız gereken aslında bu kadar basit. Şimdi aynı mantıkla diğer eylemleri yazalım:

Halil hızlı adımlarla bahçede yürür, camlı bir kapıya ulaşır ve cebinden çıkardığı küçük bir gereçle kapıyı açıp içeri girer.

Gayet anlaşılır değil mi? Buraya kadar yazdıklarımızın senaryo sayfasında nasıl görüneceğine bakalım:

senaryo örnekleri
Metin Erksan’ın Sevmek Zamanı (1965) filmi temel alınarak bizim tarafımızdan eğitim amacıyla oluşturulmuştur.

Sahne başlığı: İç mekan

Sahnenin iç mekanlarını da aynı mantıkla yazacağız. Halil merdivenler ve oturma odası olarak iki farklı mekanda görülüyor. Fakat ana eylem oturma odasında geçecek ve bir hayli kısa olan merdiven bölümü için farklı bir sahne başlığı açmak pek akıllıca gözükmüyor. Bu durum okumayı sekteye uğratabilir. Öyleyse sahneyi oturma odasında başlatıp merdivenlerden devinim bölümünde kısaca bahsetmek bu sorunu çözebilir. Böylece ikinci sahne başlığımızı, İÇ. OTURMA ODASI – GÜN olarak yazabiliriz.

Mizansene ait ayrıntılar

Halil odaya girdiğinde bir çok eylemde bulunuyor. Fakat aslında burdaki bütün ayrıntıları belirtmemiz gerekli değil. Çünkü bunların bazıları mizansenin birer parçası ve yönetmenin işi. Örneğin, Halil odaya girdiğinde odanın perdelerini açıyor ve odaya ışığın dolmasından sonra duvardaki fotoğrafa odaklanıyor. Perdenin açılması güzel bir ayrıntı olsa da biz bu tasvirlerin bu aşamada gerekli olmadığını düşünüyoruz. Bize göre karakterin asıl eylemini, yani fotoğrafa dalmasını belirtmek durumun zihinde canlanması için yeterli. Yani perdeleri atlayıp ana eylemi ön plana çıkararak bu gibi yaratıcı ayrıntıları çekim anına devredebiliriz. Buna göre ilk cümlemiz şu şekilde olabilir:

Halil merdivenlerden çıkıp genişçe bir oturma odasına girer ve odanın baş köşesinde duvarda asılı olan bir genç kadın fotoğrafına dalıp gider ve iç çeker.

Mekan tasviri – Merdivenler

Merdivenleri bu şekilde belirtmemiz kafanızı karıştırmasın. Çünkü senaryo yazarken şimdi yaptığımız gibi çekilmiş bir film üzerinden değil, hayali bir mekan üzerinden yazacaksınız. Filmde farklı işlense de senaryo üzerinde merdivenleri oturma odanın bir uzantısı gibi düşünmek okuyucu için hiç de zor değil.

Gerekli eylemler

Bir sonraki aşamada Halil’in eylemleri yine çeşitli. Fakat bu sefer bu eylemler tasvirlere değil, belli bir durumu anlatmaya dayanıyor. Halil montunu çıkarıyor, müzik açıyor ve sigara yakıp fotoğrafı seyrediyor. Bize göre bu eylemler Halil’in kendine keyifli bir an hazırladığı izlenimi vermesi açısından önemli ayrıntılar ve basitçe belirtilebilir:

Halil montunu çıkarıp bir kenara bırakır, odanın diğer ucundaki teybi açar, bir sigara yakar ve fotoğrafın tam karşısındaki koltuğa oturarak çalan müzik eşliğinde duvardaki fotoğrafı tekrar seyretmeye başlar.

Şimdi sahnenin senaryo sayfasında nasıl göründüğüne bakalım:

senaryo örnekleri
Sahnedeki müzik aslında teyp değil bir pikap aracılığı ile çalınıyor. Anlaşılır olması açısından biz bunu teyp olarak değiştirdik, çünkü okuyucular pikap sözcüğüne teyp kadar aşina olmayabilir.

Senaryo örnekleri: II. Bölüm

Giriş sahnesinin ilk bölümünü bitirdik. İkinci bölümde hem diyaloglar hem de daha çok karakterle meşgul olacağımız bir senaryo örnekleri yazacağız. Hazırsanız sahnenin ikinci kısmını izleyelim:

Sahne başlığı

Sahnenin ikinci bölümü evin avlusunda, yani daha önce belirttiğimiz bir mekanda başlıyor. Böylece sahne başlığını aynı şekilde DIŞ. EV AVLUSU – GÜN olarak yazabiliriz ve daha önce yaptığımız için devinim bölümünde mekanı tasvir etme işini atlayabiliriz.

Karakter tanımı

Sahnede üç genç kadın görüyoruz ve bunlardan biri ana karakterimiz. Fakat daha önceki sahnede yaptığımız gibi bu sahnede karakterin ismini tanımlamamıza gerek kalmıyor. Çünkü diyaloğun hemen başında kadınlardan biri karakterimizi Meral diye çağırıyor. Böylece karakterimiz otomatik bir şekilde tanımlanmış oluyor. Bundan sonra o karakterin eylemlerini ve diyaloglarını yazarken Meral ismini kullanabiliriz. Peki diğer kadınlar? Ana karakter olmadıkları için diyalogta isimleri duyulmadığı sürece diğer kadınları isimlendirmenin gerekli olmadığını düşünüyoruz. Basitçe diyaloglarda KADIN I ve KADIN II diye adlandırılabilirler. Şimdi bu üç kadını tanımlayalım ve eylemlerini belirletim:

Avlu girişinde park etmiş bir at arabasından ellerinde şemsiyeleriyle üç genç kadın iner ve dış kapıdan bahçeye girerek eve doğru hızlıca yürümeye başlarlar.

Mekan değişimi

Kadınlar yürürken bir sonraki eylemlerine kadar konuşuyorlar. Burada kadınların konuşuyor olduklarını belirtmenize gerek yoktur. Diyalogları sırasıyla yazmaya başlamamız yeterlidir. Diyalogtan sonra kadınlar evin kapısından içeri giriyorlar. Burada aslında hem mekan hem de mekanın iç ve dış özellikleri değişiyor. Fakat yaşanan olay hemen kapının girişinde, yani evin holünde gerçekleşiyor. Acaba bu olayı aynı başlık altında yazmaya devam edip sahneyi bölmeden akıcılığı korumak mümkün mü? Bizim açımızdan gayet mümkün. Daha önce yaptığımız gibi bu iki mekanı zihnimizde birleştirmemiz hiç de zor değil. O yüzden yeni bir sahne başlığı eklemeden yazmaya devam ediyoruz:

Kadınlar evin girişine ulaşır.

Meral kapıyı açtığında kadınlar evin içinde yankılanan müzik sesine kulak verirler. 

Burada hem mekan değişimini basitçe tek bir cümlede işleyerek akıcılığı koruduk hem de sahnede yer alan müzik sesini karakterlerin eylemi üzerinden belirterek bütünlük sağladık. Ayrıntıları çıkarmamıza rağmen sahnenin özü olduğu gibi duruyor ve yaşanan durum gayet açık bir şekilde görsel olarak anlaşılabiliyor. Diyaloglarla birlikte sahnenin tamamı nasıl görünüyor inceleyelim:

senaryo örneği

Sahnenin sonunda Meral’in merdivenlerden çıktığı ayrıntısı çıkardığımız dikkatinizi çekti mi? Bu eylemi belirtmedik çünkü diyaloğun akışına göre zaten Meral’ın bir eylem yapacağı belli oluyor ve bir sonraki sahnede zaten bu karakteri farklı bir mekanda göreceğiz. Sahne sonlarını bu şekilde erken bitirerek hem sahneleri kısaltabilir hem de eylemi bir sonraki sahneye taşıyarak merak unsurunu arttırabilirsiniz. Bu ‘geç gir, erken çık’ yöntemini devinim bölümü yazısında işlemiştik. Buradan yazıyı okuyabilirsiniz: Devinim (görsel anlatım) nasıl yazılır?

Çıkardığımız diğer bir ayrıntı ise kadınların bavulları taşıması ve eve girdiklerinde bavulları bir köşeye bırakmaları. Aslında kadınlar diyalogta hafta sonu gezmesinden bahsetmeseler, durumu gösterme adına bavullar önemli birer ayrıntı olabilirdi. Fakat diyalogta öğrendiğimiz bu bilgiyi görsel olarak tekrarlamak istemedik. Okuyucu bunun eksikliğini duymayacak, bavul ayrıntısı olmasa bile diyalogtan ötürü hemen zihninde hafta sonu gezmesine gelmiş üç kadını canlandırabilecektir.

Mizansene ait ayrıntılar

Sahnenin son bölümüne geldik. Bu bölümde yine mizansene ait bir çok ayrıntı mevcut ve biz bu ayrıntıları çıkarıp işin özüne odaklanacağız. Örneğin, balkon camı, Halil’in balkon camına sırtı dönük bir şekilde oturması, Meral’in balkon camından Halil’i izlemesi okuyucuyu zorlayabilecek görsel ayrıntılar. Sahnenin özü ise Meral’in odaya gelmesi, Halil’in fotoğrafı seyrederken Meral’i farketmemesi ve duvardaki fotoğrafın Meral’ın fotoğrafı olması.

Buna göre Meral’in odaya nasıl girdiği bilgisini atlayıp bu kısmı çekime bırakabiliriz ve Meral bir önceki sahnede görüldüğü için artık duvarda asılı olan kadın fotoğrafının Meral’e ait olduğu bilgisini verebiliriz:

Halil oturarak Meral’e ait olan genç kadın fotoğrafını seyreder.

Meral odada belirir, kendini fark etmeyen Halil’i sakin bir şekilde izler ve Halil’e arkasından yanaşarak omzuna dokunur.

Halil şaşırarak aniden yerinden fırlar.

Gördüğünüz gibi, camın arkasında bakma, uzun uzun Meral’in yüzüne ve fotoğrafına yapılan yakın çekimler, balkon ve dışardaki yağmur ayrıntılarını eklemeden de durumu anlatabiliyoruz. Belirtiğimiz gibi senaryoda yapılan en yaygın hata, daha bu aşamada ayrıntılı mizansenleri tasvir etmektir. Bu şekilde yazdığınız senaryo sadece sizin anlayabilceğiniz ve sizin işinize yarayacayacak bir metin olabilir. Eğer senaryonuzu başkaları okuyacaksa ayrıntılardan kurtulun. Devinim bölümünün senaryo sayfasında görünümünü inceleyelim:

senaryo örneği

Şimdi de sahnenin diyaloglarına bakalım:

senaryo örneği

Diyaloglarda dikkatinizi çekmek istediğimiz nokta es geçtiğimiz eylemlerdir. Örneğin, Halil montunu alıp kapıya yöneldiğinde Meral arkasından seslenir. Burada Meral’in seslenişini, Halil’in durup dinlemesini belirtmeye gerek yoktur, diyaloğun kendisi zaten bu durumu net bir şekilde ortaya koyuyor. Diğer bir mevzu ise daha önceki sahnede yaptığımız gibi sahnenin sonunda Halil’in ayrıldığını belirtmedik ve sahneyi erken bitirdik. Hem diyaloğun gidişatına göre anlaşılan bir durumu belirtip tekrara düşmedik, hem de sahne sonunu belirsiz bırakarak merak unsurunu kalıcı kıldık.

Senaryo şablonu

Hazırladığımız senaryo örnekleri sayesinde bir sahne yazarken karşınıza çıkabilecek ana durumları incelemiş olduk. İçinde bu sahnenin bulunduğu senaryo formatına göre biçimlendirilmiş word senaryo şablonunu şu linkten indirebilirsiniz: Senaryo şablonu

Bu senaryo örneği stiller sekmesinden devinim, sahne başlığı gibi seçimler yaparak senaryonuza otomatik biçim vermenizi mümkün kılar. Ayrıca her satır atladığınızda bölümler bir önceki bölüme göre otomatik geçiş yapar. Örneğin, sahne başlığını yazıp Enter tuşuyla bir sonraki satıra atlayınca yazı otomatik olarak devinim biçiminde yazılmaya devam eder.

stiller

Courier New yazı tipiniz yoksa veya mevcut yazı tipinde sorun yaşıyorsanız şuradan yazı tipini indirip bilgisayarınıza kurabilirsiniz: Yazı tipi

Not: Senaryonun ilk sayfasında numaralandırma yapılmaz. Hazırladığımız senaryo örneği bu açıdan doğrudur.

Senaryo yazılımları

Son olarak şunu belirtelim, biçimsel düzenlemeleri sizin için yapan Celtx ve Final Draft gibi senaryo yazılımları mevcut. Fakat biz daha yaygın bulunması ve kullanıcıya daha çok özgürlük tanıması açısından Office Word kullanmanızı tavsiye ediyoruz.

Senaryo Yazımı bölümünü bitirdik. Kendinizi daha fazla geliştirmek istiyorsanız bol bol senaryo örnekleri okumanız faydalı olacaktır.

Bir sonraki yazı dizisinde senaryonuzu sunmanız için nasıl bir proje dosyası hazırlayacağınızı ve sinopsis, tretman, senarist / yönetmen görüşü gibi yardımcı belgeleri nasıl yazacağınızı anlatmaya çalışacağız.

Bir sonraki yazı: Sinopsis nasıl yazılır? Sinopsis örnekleri

Bir önceki yazı: Senaryoda diyalog nasıl yazılır?